लोणी काळभोर प्रतिनिधी – कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा (एआय) शिक्षण क्षेत्रावर वाढता प्रभाव, राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण (NEP) २०२०, बहुभाषिक शिक्षण आणि बदलत्या अध्यापन पद्धतींच्या पार्श्वभूमीवर इंग्रजी भाषा व साहित्य शिक्षणाच्या भवितव्यावर पुण्यात जागतिक स्तरावर मंथन होणार आहे. भारतीय इंग्रजी भाषा शिक्षक संघटना (ELTAI) आणि एमआयटी आर्ट, डिझाइन अँड टेक्नॉलॉजी (एमआयटी-एडीटी) विद्यापीठ, लोणी-काळभोर, पुणे यांच्या संयुक्त विद्यमाने ‘इएलटीएआय’ची २० वी आंतरराष्ट्रीय आणि ५६ वी वार्षिक परिषद ७ ते १० ऑक्टोबर २०२६ दरम्यान आयोजित करण्यात आली आहे.
एमआयटी-एडीटी विद्यापीठातील स्कूल ऑफ ह्युमॅनिटीज आणि स्कूल ऑफ होलिस्टिक डेव्हलपमेंट यांच्या यजमानपदाखाली होणाऱ्या या चार दिवसीय परिषदेत भारतातील जवळपास १,००० इंग्रजी शिक्षक व प्रतिनिधी, तसेच नेपाळ, बांगलादेश, इराक, उझबेकिस्तान, मलेशिया आणि थायलंडसह विविध देशांतील ५० हून अधिक आंतरराष्ट्रीय विद्वान सहभागी होणार आहेत. ‘English on the Edge: Survive? Evolve? Thrive?’ या मध्यवर्ती विषयावर परिषदेत विविध सत्रांमधून इंग्रजी शिक्षणाच्या बदलत्या स्वरूपाचा वेध घेतला जाणार आहे.
या परिषदेचे उद्घाटन महाराष्ट्र राज्याचे उच्च व तंत्र शिक्षण मंत्री चंद्रकांत पाटील, ब्रिटिश कौन्सिलचे उपसंचालक शॅनन वेस्ट, केंब्रिज विद्यापीठाचे दक्षिण आशिया संचालक टी. के. अरुणाचलम, इंग्लिश अँड फॉरेन लँग्वेजेस विद्यापीठ, हैदराबादचे कुलगुरु प्रा. डॉ. एन. नागराजू, एमआयटी एडीटी विद्यापीठाचे कार्याध्यक्ष प्रा.डॉ.मंगेश कराड, कुलगुरु प्रा. डॉ. राजेश एस यांच्या उपस्थितीत होणार आहे. तर परिषदेच्या समारोप समारंभासाठी केंद्रीय सहकार आणि नागरी विमान वाहतूक राज्यमंत्री खा.मुरलीधर मोहोळ यांची उपस्थिती लाभणार असल्याची माहिती, आयोजित पत्रकार परिषदेत विद्यापीठाच्या प्रोवोस्ट प्रा. डॉ.सायली गणकर यांनी दिली.
जनरेटिव्ह एआयच्या माध्यमातून लेखन, भाषांतर, वाचन, मूल्यमापन आणि अध्यापनाच्या पद्धतींमध्ये झपाट्याने बदल होत आहेत. त्याचवेळी उच्च शिक्षणातील अभ्यासक्रमातील बदल, बहुभाषिक वर्ग, तंत्रज्ञानाचा वाढता वापर आणि शिक्षकांकडून असलेल्या नव्या अपेक्षांमुळे इंग्रजी शिक्षणासमोर नवी आव्हाने निर्माण झाली आहेत. या पार्श्वभूमीवर इंग्रजी शिक्षणाने बदलत्या तंत्रज्ञानाशी जुळवून घेताना मानवी सर्जनशीलता, चिकित्सक विचार आणि संवादकौशल्य यांचे महत्त्व कसे टिकवावे, यावर परिषदेत चर्चा होणार आहे, असेही डॉ.गणकर यावेळी म्हणाल्या.
एमआयटी-एडीटी विद्यापीठाचे कुलसचिव डॉ.महेश चोपडे म्हणाले, “जगभरातील विद्वानांना एकाच व्यासपीठावर आणल्यामुळे शैक्षणिक धोरण आणि प्रत्यक्ष अध्यापन यांच्यातील दुवा अधिक मजबूत होईल. भारतीय आणि जागतिक शिक्षणव्यवस्थेसाठी ही चर्चा महत्त्वपूर्ण आहे.”
स्कूल ऑफ होलिस्टिक डेव्हलपमेंटचे (एसएचडी) संचालक व स्कूल ऑफ ह्युमॅनिटीजचे अधिष्ठाता डॉ.अतुल पाटील म्हणाले, “एआय वाचू, लिहू, भाषांतर करू आणि अध्यापनाची नक्कल करू शकत असताना इंग्रजी शिक्षणातील माणूस म्हणून आपले वेगळेपण काय राहते, हा मूलभूत प्रश्न आज आपल्यासमोर आहे. बदलत्या परिस्थितीशी जुळवून घेण्यासाठी, नव्या कल्पना स्वीकारण्यासाठी आणि नेतृत्व करण्यासाठी शिक्षकांना सक्षम करणे हे या परिषदेचे प्रमुख उद्दिष्ट आहे.”
परिषदेत संशोधन सादरीकरणे, परस्परसंवादी कार्यशाळा, परिसंवाद, पॅनेल चर्चा आणि तज्ज्ञांचे मार्गदर्शन अशा विविध उपक्रमांचे आयोजन करण्यात आले आहे. संशोधक आणि शिक्षकांना स्कोपस-सूचीबद्ध पीटर लँग प्रकाशनांसह जर्नल ऑफ इंग्लिश लँग्वेज टीचिंग (JELT) आणि जर्नल ऑफ टीचिंग अँड रिसर्च इन इंग्लिश लिटरेचर (JTREL) यांसारख्या नियतकालिकांमध्ये संशोधन प्रकाशित करण्याच्या संधी उपलब्ध होणार असल्याची माहिती ‘इएलटीएआय’चे राष्ट्रीय उपाध्यक्ष डाॅ.किशोर सेलवा बाबू यांनी दिली.
वाचन संस्कृती रुजविण्यासाठी ‘रिड फेस्ट’
परिषदेबरोबरच वाचन संस्कृतीपासून दूर चाललेल्या तरुणाईसाठी ‘रिड फेस्ट’ अर्थात वाचन महोत्सवाचेही विशेष आयोजन करण्यात आले आहे. त्याचे उद्घाटन समाजिक कार्यकर्ते पद्मश्री गिरिश प्रभुणे यांच्या हस्ते होणार आहे. वाचनाची आवड निर्माण करणे, पुस्तकांशी विद्यार्थ्यांचे नाते दृढ करणे आणि वाचनसंस्कृतीला चालना देणे हा या उपक्रमाचा उद्देश आहे. यामध्ये विविध वर्तमानपत्रांचे, पुस्तक प्रकाशकांचे आणि विद्यार्थ्यांचे स्टॉल असणार आहेत. पारंपरिक वाचन साधनांपासून दूर चाललेल्या पिढीसाठी हा उपक्रम दिशादर्शक ठरणार आहे.
“तंत्रज्ञानातील वेगवान बदलांना सामोरे जाण्यासाठी विद्यार्थ्यांसह शिक्षकांनाही सक्षम करणारे सर्वांगीण आणि मूल्याधिष्ठित शिक्षण ही विद्यापीठाची भूमिका आहे. एआयच्या युगात मानवविद्याशाखांच्या भवितव्याबाबत नव्या दिशा आणि उपाय शोधण्यासाठी ही परिषद महत्त्वपूर्ण ठरेल.”
– प्रा. डॉ. मंगेश कराड, प्र-कुलपती तथा कार्याध्यक्ष, एमआयटी-एडीटी विद्यापीठ, पुणे
