पुणे: पुणे महानगरपालिकेतून (पीएमसी) विलग झाल्यानंतर फुरसुंगी-उरुळी देवाची येथील पहिल्या नगरपरिषद निवडणुकीत पुण्याच्या पूर्व विभागासाठी समर्पित महापालिका निर्माण करण्याच्या चर्चेला पुन्हा उधाण आले आहे. नुकत्याच झालेल्या मेळाव्यात उपमुख्यमंत्री अजित पवार म्हणाले की, स्वतंत्र महानगरपालिका स्थापन करणे अपरिहार्य आहे, जरी लगेच नाही. पुण्याचा झपाट्याने होत असलेला विस्तार आणि पीएमसीवरील वाढत्या ताणाचे कारण देत शहरी नियोजक आणि तज्ञांनी या प्रस्तावाचे समर्थन केले. ते म्हणाले की बी-श्रेणी निगम देखील या क्षेत्रांच्या विकासाच्या गरजा पुरेशा प्रमाणात पूर्ण करेल.B-श्रेणी महानगरपालिका भारतातील शहरी स्थानिक सरकारचा एक स्तर आहे जो मोठ्या A-श्रेणी शहरे आणि लहान C-श्रेणी शहरांमध्ये मोडतो.“1980 च्या दशकाच्या उत्तरार्धात विकास आराखडा तयार करण्यात गुंतलेल्या नगररचनाकारांना स्वतंत्र महानगरपालिकेची गरज भासली होती. काळाने त्यांची दूरदृष्टी प्रमाणित केली आहे,” असे ज्येष्ठ नगर नियोजक रामचंद्र गोहाड यांनी सांगितले. ज्येष्ठ नगर नियोजक प्रताप रावल म्हणाले, “नवीन प्रशासकीय संस्था स्थापन करण्याची वेळ आली आहे. नागरी प्रशासनाच्या अधिक भाराखाली रहिवाशांना त्रास सहन करावा लागत आहे. पीएमसीच्या विशाल अधिकारक्षेत्रामुळे पाणी आणि योग्य रस्त्यांसारख्या मूलभूत सुविधांचा अभाव आहे. नवीन महामंडळ विलीन झालेल्या भागात पायाभूत सुविधांच्या विकासाला गती देईल.”स्वतंत्र नागरी संस्थेची वकिली करणाऱ्या राजकारण्यांनी असा युक्तिवाद केला की पीएमसी या प्रदेशांमध्ये अत्यावश्यक सेवा प्रदान करण्यासाठी संघर्ष करत आहे. परिणामी, रहिवाशांना पाणी टंचाई, खराब रस्त्यांचा दर्जा आणि अपुरी सांडपाणी प्रक्रिया यांचा सामना करावा लागतो. पीएमसी अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, 2013-14 मध्ये 34 गावे विलीन करण्याचा प्रस्ताव मंजूर करण्यात आला होता. न्यायालयाच्या निर्देशांनुसार, 2017 मध्ये 11 गावे पूर्णपणे, नऊ अंशतः आणि फुरसुंगी-उरुळी देवाची पूर्णपणे विलीन करण्यात आली. जुलै 2021 मध्ये 23 गावांचा समावेश केल्याने, PMC ही महाराष्ट्रातील सर्वात मोठी महानगरपालिका बनली, ज्याने तिची मर्यादा 518.77sqkm पर्यंत वाढवली. तथापि, 2024 मध्ये फुरसुंगी-उरुळी देवाची आणि आणखी एक क्षेत्र खराब पायाभूत सुविधांबद्दल स्थानिकांनी चिंता व्यक्त केल्यानंतर डुंबण्यात आले.हडपसर, मुंढवा, वाघोली, मांजरी आणि आसपासच्या भागातील माजी नगरसेवकांनीही नवीन नागरी संस्था स्थापन करण्यासाठी जोर धरला आहे. पावसाळी अधिवेशनादरम्यान राज्य विधानसभेत हा मुद्दा गाजला, जिथे सरकारने थांबा आणि पहा असा दृष्टिकोन स्वीकारला. एमएलसी योगेश टिळेकर यांनी अधिवेशनात एका प्रश्नात सांगितले होते की, “नागरी मनुष्यबळ आणि पायाभूत सुविधांवर प्रचंड दबाव आणून 32 क्षेत्रांचे विलीनीकरण केल्यानंतर पीएमसीचे कार्यक्षेत्र झपाट्याने वाढले आहे. पीएमसी ही आता राज्याची सर्वात मोठी महानगरपालिका असल्यामुळे या प्रदेशांसाठी एका समर्पित महामंडळाची तातडीने गरज आहे.”फुरसुंगी-उरुळी देवाची नगरपरिषदेची सुरुवातीला 2 डिसेंबरला होणारी निवडणूक पुढे ढकलण्यात आली आहे.
