लखनौ:
महाकुंभ संवाद कार्यक्रमात मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांनी एनडीटीव्हीचे मुख्य संपादक संजय पुगलिया यांच्याशी विशेष संवाद साधताना सांगितले की, महाकुंभ हा सनातन धर्माचा महान उत्सव आहे. सनातन धर्म हा भारताचा राष्ट्रीय धर्म आहे. ४५ दिवसांचा हा महाकुंभ सोहळा जगासाठी अकल्पनीय आणि येणाऱ्या पिढ्यांसाठी अविश्वसनीय आहे. आत्तापर्यंत १२ कोटी भाविक प्रयागराजच्या त्रिवेणीत स्नान करून पुण्यकार्यात सहभागी झाले आहेत.
योगी आदित्यनाथ म्हणाले, “महाकुंभच्या अचूक वृत्तांकनासाठी मी एनडीटीव्हीचे मनापासून आभार मानतो. मी NDTV च्या सर्व दर्शकांचे अभिनंदन करतो. भारताच्या सनातन धर्माच्या श्रद्धेचे आणि श्रद्धेचे प्रतीक असलेल्या या महान घटनेचे अचूक वार्तांकन करणाऱ्या माध्यमांद्वारे जनतेपर्यंत नेण्याचे काम त्या अनुषंगाने केले जात आहे. जगासाठी अकल्पनीय आणि सध्याच्या पिढीसाठी अविस्मरणीय अशी ही भारताची ताकद आणि विश्वासाची ताकद लक्षात आणणारी घटना आहे.
ते म्हणाले, 13 जानेवारी ते 26 फेब्रुवारी या 45 दिवसांत या शतकातील हा महाकुंभ येत्या पिढ्यांसाठी अविस्मरणीय असेल. याबाबत पंतप्रधान मोदींनी दिलेली दृष्टी आज पूर्ण बांधिलकीने अंमलात आणली आहे आणि व्यवस्थाही करण्यात आली आहे. मला आनंद आहे की आजपर्यंत 12 कोटींहून अधिक भाविक पूज्य संतांच्या सहवासात आई गंगा, आई यमुना आणि माता सरस्वती यांच्या पवित्र त्रिवेणीत स्नान करून पुण्यकार्यात सहभागी झाले आहेत. संपूर्ण देशात एकतेचा संदेशही गेला आहे. जिथे श्रद्धा असते तिथे सर्वांगीण विकासाचा पाया दडलेला असतो असे मला वाटते.
सनातन धर्म हा मानवजातीचा धर्म आहे
महाकुंभाच्या संदर्भात एक नवीन गोष्ट, नवा आवाज ऐकू आला आहे. यावेळी तुमचे शब्द म्हणजे भारताची सभ्यता… तुम्ही सनातन परंपरेबद्दल बोललात. कुंभ हा एका पंथ, एका जाती आणि एका संप्रदायापुरता मर्यादित नाही असे तुम्ही म्हटले आहे. लोकांना असे वाटते की तुमच्या कथनात एक नवीन फरक आहे आणि तुम्ही शब्द अगदी वेगळ्या पद्धतीने मांडत आहात. हे वाचन बरोबर आहे का?
या प्रश्नावर योगी आदित्यनाथ म्हणाले, “हे बघा, मी पूर्वीही हेच शब्द वापरायचो. आता मला न समजलेल्या गोष्टीसाठी मला दोष कसा द्यायचा? आजही सनातन धर्म हा भारताचा राष्ट्रीय धर्म आहे, सनातन धर्म हा फक्त मानवाचा धर्म आहे असे मी मानतो. उपासनेच्या पद्धती भिन्न असू शकतात, पंथ भिन्न असू शकतात, जाती भिन्न असू शकतात, परंतु धर्म एक आहे आणि तो धर्म सनातन धर्म आहे. कुंभ हा त्या सनातन धर्माचा महान सण आहे.
आव्हाने लक्षात घेऊन व्यवस्था केली
ते म्हणाले, “”आपल्या सर्व सणांमध्ये कुंभाचे महत्त्व वेगळे आहे. दुहेरी इंजिन असलेल्या भारतीय जनता पक्षाच्या सरकारला प्रथमच कुंभच्या संघटनेशी जोडण्याची संधी मिळाली. त्याच स्वरुपात प्रयागराजमध्ये कुंभ आयोजित करण्याचा आम्ही प्रयत्न केला. आम्ही त्यासंबंधीची सर्व कागदपत्रे आणि मीडिया रिपोर्ट्स काढले होते. त्याचा अभ्यास करण्यासाठी एक पथक तैनात करण्यात आले होते. भारताच्या या महान घटनेबद्दल आजच्या पिढीला काय वाटतं… जगाला काय वाटतं? आम्ही चकित झालो…कुंभबद्दल जगभर काय वार्तांकन होते…काही लोक म्हणाले की कुंभ जातीय भेदभावाला चालना देतो, काहींनी सांगितले की इथे लिंगभेद आहे…काही लोक म्हणाले की इथे सर्व प्रकारच्या सामाजिक दुष्कृत्यांचा प्रचार केला जातो जातो… या ठिकाणच्या स्वच्छतेवर कोणीतरी टिप्पणी करत असे. वेगवेगळ्या प्रकारच्या कमेंट्स ऐकायच्या.
उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री म्हणाले, “आम्हाला 2019 मध्ये जेव्हा या कार्यक्रमाशी जोडण्याची संधी मिळाली, तेव्हा ही आव्हाने लक्षात घेऊन, आमच्या टीमने त्यावेळी अशाच प्रकारची व्यवस्था करण्याचा निर्णय घेतला होता. कुंभाच्या पायाभूत सुविधा त्या भव्य सोहळ्यानुसार असाव्यात. एखादी घटना ही केवळ एक घटना नसते तर ती त्या शहराचा शाश्वत विकास आराखडा पुढे नेण्याची, तेथील पायाभूत सुविधा, तिची कनेक्टिव्हिटी… सर्व गोष्टी व्यवस्थितपणे पुढे नेण्याची संधी असते. ज्या मुद्द्यांवर आपण वगळल्यामुळे अनेकदा प्रसारमाध्यमांच्या आणि विरोधकांच्या लक्ष केंद्रीत होतात त्या मुद्द्यांकडे आपल्याला लक्ष द्यावे लागते. नदीतील अस्वच्छता, चेंगराचेंगरी, अखंडित प्रवाह आणि स्वच्छता यावर प्रश्न उपस्थित होत आहेत… रहदारी आहे… पार्किंग आहे… भाविकांना फार लांबचा प्रवास करावा लागणार नाही, या सर्व बाबी लक्षात घेऊन जत्रा परिसराचे नियोजन करण्यात आले आहे. विस्तारले होते.
प्रयागराजच्या पद्धतशीर विकासासाठी कृती आराखडा पुढे सरकला
ते म्हणाले, “प्रयागराज शहराच्या पद्धतशीर विकासासाठी कृती आराखडा पुढे नेण्यात आला. तिथले रस्ते, रेल्वे कनेक्टिव्हिटी, हवाई संपर्क… हजारो वर्षांपूर्वी लंका जिंकल्यानंतर, प्रयागराजमध्ये महर्षी भारद्वाजांचे दर्शन घेण्यासाठी मर्यादा पुरुषोत्तम प्रभू श्री राम पुष्पक विमानात उतरले होते. त्या हजारो वर्षांत देश प्रयागराजला सिव्हिल टर्मिनल देऊ शकला नाही. 2019 मध्ये प्रयागराजमध्ये प्रथमच सिव्हिल टर्मिनल बांधण्यात आले. तेही केवळ 11 महिन्यांत बांधून तयार करण्यात आले. तेथील सुमारे 150 रस्त्यांचे सिंगल लेनमधून दुहेरी लेनमध्ये, दुहेरी मार्गावरून चौपदरीकरण करण्याचे काम करण्यात आले. तेथे उड्डाणपूल कसे असावेत, ते दुहेरी मार्गाचे केले पाहिजेत . यासाठी टीमने काम केले.
योगी आदित्यनाथ म्हणाले, “याआधी शौचालये अशा प्रकारे बनवली जात होती की, चादर वाळूत गाडली जात होती. संपूर्ण गटार नदीत जात असे. त्यात लोक स्नान करायचे. सगळीकडे दुर्गंधी पसरली होती. तुम्ही 2019 मध्येही पाहिलं असेल आणि 2025 मध्येही दिसत असेल, कुठेही घाण नाही. शून्य द्रव स्त्राव आहे. नदी अखंड आणि स्वच्छ आहे. जत्रेचा विस्तार करण्यात आला आहे. या वर्षीही आम्ही 14 उड्डाणपूल आणि अंडरपास बांधले आहेत. सिव्हिल टर्मिनलचा विस्तार करण्यात आला आहे.
‘त्रिवेणीचा संदेश, एकात्मतेतूनच हा देश अखंड राहील’
ते म्हणाले, “सनातन धर्मावर भाष्य करणाऱ्यांना मी म्हणालो, बघा तुमच्या शेजारी कोण आंघोळ करत आहे… तो कोणत्या जातीचा, कोणत्या पंथाचा, कोणत्या धर्माचा आहे, तुम्ही का टिप्पणी करता?” तू तुझं तोंड का खराब करतोस? हा एक मोठा सण आहे, एक महान कार्यक्रम आहे, कोणत्याही जातीचा विचार न करता. जातीचा भेद नाही, पंथाचा भेद नाही, पंथाचा भेद नाही, भाषेचा भेद नाही. 13 आणि 15 जानेवारीला 6 कोटींहून अधिक भाविकांनी त्रिवेणी संगमात स्नान केले. त्यांनी संदेश घेतला… ‘त्रिवेणीचा संदेश, हा देश एकात्मतेनेच राहील.’ त्रिवेणी यांनी एकतेचा संदेश दिला. जातीचा भेद नाही, अस्पृश्यतेचा भेद नाही, पंथाचा भेद नाही, भाषेचा भेद नाही… आणि तेच आपण आक्रमण करत होतो. ज्यांनी आमची बदनामी केली, सनातन धर्माची बदनामी केली त्यांनी या कार्यक्रमात यावे. दुरून बघू नकोस…धृतराष्ट्र बनू नकोस…कोणत्याही संजयच्या नजरेतून पाहू नकोस…स्वत:च ये आणि बघ. भेट दिलीत तर पुण्यचे भागीदार व्हाल. मला आनंद आहे की परदेशी भाविकांनीही येऊन त्यावर चांगले भाष्य केले.
योगी आदित्यनाथ म्हणाले, “भारताच्या 140 कोटी लोकसंख्येची प्रत्येक नजर महाकुंभावर खिळलेली आहे, हे प्रसारमाध्यमांच्या सकारात्मक आणि अचूक वृत्तांकनाचा परिणाम आहे. प्रत्येक रस्ता प्रयागराजकडे जात आहे. प्रयागराजमध्ये आजपर्यंत एक कोटी लोकांनी स्नान करण्याची मर्यादा कमी केली आहे. प्रयागराजमध्ये असे एकही घर नाही जिथे पाहुण्यांचे आगमन लक्षात घेऊन नवीन बेड खरेदी केले गेले नाहीत.
महाकुंभाचे आयोजन हा कुतूहलाचा विषय आहे
आम्हाला खूप आश्चर्य वाटत आहे, यूपी पोलिसांची सहकार्याची वृत्ती आणि एवढ्या मोठ्या कार्यक्रमाचे व्यवस्थापन अनाकलनीय आहे. अशी कोणती विशेष क्षेत्रे आहेत जी तुम्ही लक्षात ठेवता, की जगात अशा घटनेचे उदाहरण नाही?
संजय पुगलिया यांच्या या प्रश्नावर योगी आदित्यनाथ म्हणाले, “सरकारच्या व्हिजननुसार सुरक्षा दल आणि संपूर्ण यंत्रणा त्यानुसार काम करते.” आम्ही रामाचे भक्त आहोत. त्यांनी एक गोष्ट सांगितली होती – चांगल्याचे रक्षण करा आणि दुष्टांचा नाश करा. यूपी पोलिस सरकारच्या इच्छेनुसार काम करतात. प्रत्येक सज्जन व्यक्तीला सुरक्षा पुरवावी लागेल. कायद्याचे पालन न करणाऱ्याला कायद्याच्या कक्षेत आणून योग्य मार्गावर आणावे लागेल. पोलिसांच्या वागणुकीचे सर्वांनी कौतुक केले, सफाई कर्मचाऱ्यांचे काम, कर्मचारी आणि अधिकाऱ्यांच्या प्रयत्नांचे कौतुक केले. जगात एवढी मोठी घटना घडणे आश्चर्यकारक आहे. हा लोकांसाठी कुतूहलाचा विषय आहे. हा एक मोठा, नवीन दिशा देणारा कार्यक्रम आहे फक्त गर्दी व्यवस्थापनातच नाही तर सुरक्षेतही.
सपा अध्यक्ष अखिलेश यादव यांनी राम मंदिरात जाऊन कुंभस्नान न करण्यासंबंधीच्या प्रश्नावर योगी आदित्यनाथ म्हणाले की, ही एक संधी आहे, जो प्रयागराजला जाईल तो पुण्यचा भागीदार होईल. तो जात नसला तरी त्याच्या मनात किमान चांगले विचार येत असतात. मला असे वाटते की प्रयागराज सर्वांचे आहे, सर्वांनी यावे आणि स्नान करावे.
भारतात महाकुंभ आयोजित केला होता, सर्वांना आमंत्रित करण्यात आले होते
तुम्ही सर्वांना निमंत्रित केले आहे का, काहींना तुम्ही औपचारिक निमंत्रण दिले का आणि काहींना वैयक्तिकरित्या निमंत्रित केले नाही का, असा प्रश्न उपस्थित होत असताना मुख्यमंत्र्यांनी ‘आम्ही सर्वांना आमंत्रित केले आहे’, असे सांगितले. हा कार्यक्रम भारताने आयोजित केला आहे. उत्तर प्रदेशातील प्रयागराज येथे या कार्यक्रमाचे आयोजन केले जात आहे हे आपले भाग्य आहे. त्यामुळे साहजिकच प्रयागराज या कार्यक्रमाचे यजमान आहे. जे लोक भेदभाव करतात, ज्यांची दृष्टी नेहमीच विभाजन करण्यावर केंद्रित असते, अशा टिप्पण्या करतात. हेच लोक प्रत्येक सकारात्मक उपक्रमावर नकारात्मक प्रतिक्रिया देऊन अडथळे निर्माण करतात. लक्षात ठेवा, कोविड महामारीच्या काळात उत्तर प्रदेशनेही अनेक मॉडेल्स सादर केली होती. सुरुवातीला सर्वच नेते नकारात्मक प्रतिक्रिया देण्यास पुढे आले होते. सुरुवातीच्या दोन टप्प्यात हे लोक बेपत्ता होते. जेव्हा चांगल्या व्यवस्थापनाचे प्रयत्न पुढे सरकले आणि लसीकरण सुरू झाले तेव्हा त्यांनी विरोध सुरू केला. लसीकरणाविरुद्ध लोकांची दिशाभूल सुरू केली. लक्षात ठेवा, जेव्हा अयोध्येतील राम लालाच्या मंदिरात अभिषेक सोहळा होणार होता, तेव्हा सर्वांना आमंत्रित करण्यात आले होते. त्यानंतरही ते गेले नाहीत. त्यानंतरही तो सतत नकारात्मक कमेंट करत होता. सर्वांना प्रयागराजलाही बोलावण्यात आले. जो जाईल तो पुण्यचा भागी होईल. सनातन धर्म कोणावर लादलेला नाही.
संभळ, श्री हरी विष्णूच्या दहाव्या अवताराची भूमी
सावधगिरीबद्दल विचारलेल्या प्रश्नावर योगी आदित्यनाथ म्हणाले, “सावधगिरी हे सत्य आहे.” संभळ ही श्री हरी विष्णूच्या दहाव्या अवताराची भूमी आहे, याचा पुराणातही उल्लेख आहे. म्हणूनच त्याचे सत्य पुराणांतूनच दिसले पाहिजे.
मुख्यमंत्री म्हणाले, “मीर बाकीने 1526 मध्ये श्री हरी विष्णूचे मंदिर पाडले आणि मशिदीसारखी इमारत बांधली, असे अबू फझलने स्वतः त्यांच्या ‘आईन-ए-अकबरी’ या पुस्तकात म्हटले आहे. त्यापूर्वी पुराणांचा इतिहास म्हणजे ३५०० ते ५००० वर्षांचा काळ, पहिले महापुराण म्हणजे श्रीमद भागवत महापुराण. यानंतर 18 महापुराणे लिहिली गेली. श्री विष्णूचा दहावा अवतार जेव्हा होणार होता तेव्हा त्याची भूमी ही संभळ आहे असा उल्लेख अनेक पुराणात आढळतो.
ते म्हणाले, “मला विचारायचे आहे की, मीर बाकीने 1526 मध्ये संभलमधील रामजन्मभूमी मंदिर आणि 1528 मध्ये अयोध्येतील रामजन्मभूमी का नष्ट केली?” याचा अर्थ असा की हे 16 व्या शतकातील सर्वात प्रसिद्ध मंदिरांपैकी एक होते, लोकांचा त्यावर विश्वास होता. तेथे सापडलेले पुरातत्त्वीय अवशेष आणि पुरावे हे सिद्ध करतात की, एक मंदिर पाडून तेथे नवीन वास्तू बांधण्यात आली आहे. मुख्यमंत्री म्हणाले, “इस्लामच्या उदयाला 1400 वर्षांचा इतिहास आहे. पुराणांचा इतिहास त्याहून 2000 वर्षे जुना आहे.
