पुणे: नागरी संस्थेने आता लहान बांधकाम प्रकल्पांसाठीही प्रदूषण निरीक्षण यंत्रणा बसवणे अनिवार्य करण्याची योजना आखली आहे, ज्यामुळे अधिक स्थळे विद्यमान नियमांच्या कक्षेत आणली जात आहेत.पुणे महानगरपालिकेच्या (पीएमसी) अधिका-यांच्या म्हणण्यानुसार, सध्या केवळ 5,000 चौरस मीटरपेक्षा जास्त आकाराच्या बांधकामांना ही यंत्रणा बसवणे बंधनकारक आहे. तथापि, महापौर मंजुषा नागपुरे यांनी बुधवारी पत्रकारांना सांगितले की, “आम्ही लवकरच या युनिट्सच्या स्थापनेसाठी भूखंडांचा किमान आकार कमी करू. नागरी प्रशासन सरकारी आणि नागरी प्रकल्पांना त्यांच्या प्रदूषण पातळीचे निरीक्षण करणे देखील बंधनकारक करेल.” रेडी-मिक्स काँक्रिट (RMC) प्लांट्स देखील मॉनिटरिंग सिस्टम अंतर्गत आणले जातील, असेही त्या म्हणाल्या.पीएमसीने नागरी हद्दीतील आरएमसी प्लांट्सवर काही कारवाई केली आहे का, ज्यामुळे प्रदूषणाची उच्च पातळी निर्माण होत आहे – विशेषत: सिंहगड रोड भागात, ज्याचे ती प्रतिनिधित्व करते – नागपूरने उत्तर दिले, “त्यासाठी एक धोरण तयार करावे लागेल.” पीएमसीने बुधवारी खासगी बांधकामांमधील प्रदूषण पातळी तपासण्यासाठी डॅशबोर्डही लाँच केला. नागरी अधिकाऱ्यांनी सांगितले की त्यांनी आजपर्यंत 220 विकासकांवर कारवाई केली आहे, ज्यांनी मॉनिटरिंग सिस्टम स्थापित करण्याच्या नियमांचे पालन केले नाही. कारणे दाखवा नोटीस मिळाल्यानंतर सुमारे 193 युनिट्स बसवली. त्याच दिवशी, पीएमसीने कोथरूडमधील एका खाजगी बिल्डरला परिसरात सुरू असलेल्या बांधकामाच्या ठिकाणी प्रदूषण नियंत्रण नियमांचे पालन न केल्यामुळे काम थांबवण्याची नोटीस बजावली. बांधकाम परवानगी विभागाने जारी केलेल्या नोटीसमध्ये म्हटले आहे: “महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने 2 नोव्हेंबर 2023 रोजी जारी केलेल्या निर्देशांचे बांधकाम साइटवर उल्लंघन होत असल्याचे आमच्या निदर्शनास आले आहे. सदर मालमत्तेची तपासणी केल्यावर असे आढळून आले आहे की, डंपर मोठ्या प्रमाणात कार्यरत आहेत, परिणामी रस्त्यावर मोठ्या प्रमाणात धूळ उत्सर्जन होत आहे. असे आढळून आले की ग्रीन नेटिंग योग्यरित्या स्थापित केले गेले नाही, इतर सुरक्षा उपायांचा अभाव आहे आणि वायू प्रदूषण नियमांचे पालन केले जात नाही.” नोटीसमध्ये जोडण्यात आले आहे: “परिणामी, दिनांक 25 फेब्रुवारी 2026 रोजी शहर अभियंत्याकडून मिळालेल्या मान्यतेनुसार, महाराष्ट्र महानगरपालिका अधिनियमाच्या कलम 267 (1) आणि महाराष्ट्र प्रादेशिक आणि नगररचना अधिनियम, 1966 च्या कलम 54 नुसार या मालमत्तेवरील काम थांबविण्याची नोटीस देण्यात आली आहे.” सदर बांधकाम चालू ठेवल्यास उपरोक्त कायद्यातील तरतुदींनुसार आणि नागरी संस्थेला असलेल्या अधिकारांनुसार काम करणाऱ्या व्यक्तींवर पोलिसांच्या मदतीने कारवाई केली जाईल, असे नोटीसमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. अधिकृत अंदाजानुसार, PMC क्षेत्रांमध्ये 5,000 sq.m. पेक्षा मोठ्या असलेल्या सुमारे 350 साइट्स आहेत. “नोटिसांमागील उद्दिष्ट विकासकांना कोणताही धोका पोहोचवू नये हा आहे. नागरी प्रशासनाला बांधकाम क्रियाकलापांमुळे होणाऱ्या वायू प्रदूषणाचा सामना करण्यासाठी एक यंत्रणा बसवायची आहे. हवेतील प्रदूषकांच्या उच्च एकाग्रतेबद्दल जागरुकता निर्माण करण्याचा हेतू आहे,” PMC चे अतिरिक्त आयुक्त पृथ्वीराज बीपी यांनी देखरेखीची व्याप्ती वाढवण्याच्या नवीनतम निर्णयाबद्दल बोलताना सांगितले.2024 मध्ये नागरी प्रशासनाने हिरवी जाळी, मोठ्या लोखंडी पत्र्यांचा वापर आणि इतर खबरदारी यासह प्रदूषण रोखण्यासाठी नियम आणि सुरक्षा मार्गदर्शक तत्त्वांचे पालन करण्याचे निर्देश दिले होते. नागरी अधिकाऱ्यांच्या म्हणण्यानुसार, संपूर्ण शहरात खासगी तसेच नागरी कामांमुळे प्रदूषण वाढले आहे. सिंहगड रोड, कोथरूड, बावधन, बाणेर, पाषाण, औंध, NIBM रोड, कोंढवा, सोलापूर रोड आणि सातारा रोड परिसरात उड्डाणपूल, पूल, रस्ते आणि सार्वजनिक वाहतूक सुविधा यांसारखे प्रकल्प बांधताना दिसतात.युनिफाइड डेव्हलपमेंट कंट्रोल अँड प्रमोशन रेग्युलेशन्स (यूडीसीपीआर) मधील नियमांव्यतिरिक्त, पीएमसीने बृहन्मुंबई महानगरपालिकेने (बीएमसी) तयार केलेल्या नियमांच्या धर्तीवर नवीन निर्देश जारी केले होते, ज्याने विकासक आणि कंत्राटदारांना टिनपत्रांसह बांधकाम साइट्सचे रक्षण करणे अनिवार्य केले होते.पीएमसी अधिकाऱ्यांनी असेही सांगितले की पथके बांधकाम साहित्य पुरवठादारांकडून बांधकाम साइटवर खडी, माती आणि खडे वाहून नेणाऱ्या ट्रकच्या हालचालींवर लक्ष ठेवतील.
