लोणी काळभोर प्रतिनिधी – प्रागतिक इतिहास संस्था, महाराष्ट्र आणि एस. एम. जोशी महाविद्यालय, हडपसर (पुणे) येथील इतिहास विभाग यांच्या संयुक्त विद्यमाने महात्मा जोतीराव फुले यांच्या जन्मद्विशताब्दीनिमित्त ‘महात्मा जोतीराव फुले संशोधनाच्या नव्या दिशा’ या विषयावरील एकदिवसीय राष्ट्रीय चर्चासत्र तसेच प्रागतिक इतिहास संस्थेचे वार्षिक अधिवेशन उत्साहात संपन्न झाले. डॉ. उमेश बगाडे यांनी महात्मा जोतीराव फुले यांच्या विचारांचे सुघटित सिद्धांतन करण्याची आजच्या काळात नितांत आवश्यकता असल्याचे प्रतिपादन केले. महात्मा फुले यांच्या जन्मद्विशताब्दी वर्षानिमित्त त्यांच्या विचारांचे सुसंगत सिद्धांतन करण्याचा प्रकल्प प्रागतिक इतिहास संस्था, महाराष्ट्रच्या वतीने वर्षभर राबविण्याचा संकल्प त्यांनी यावेळी व्यक्त केला.
कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी महाविद्यालयाचे उपप्राचार्य प्रा. (डॉ.) किशोर काकडे होते. त्यांनी आपल्या अध्यक्षीय भाषणात रयत शिक्षण संस्था ही सत्यशोधक चळवळीच्या विचारातून उभी राहिली असून कर्मवीर भाऊराव पाटील यांनी महात्मा फुले यांच्या शैक्षणिक विचारांचा व्यापक विस्तार घडवून आणल्याचे सांगितले.
राष्ट्रीय चर्चासत्राच्या दुसऱ्या सत्रात बापूराव घुंगरगांवकर यांनी ‘सत्यशोधकांचे प्राथमिक शिक्षणातील योगदान’ या विषयावर मांडणी करत सत्यशोधक चळवळीमुळे एकोणिसाव्या व विसाव्या शतकातील शिक्षणक्षेत्रात घडलेल्या परिवर्तनाचा आढावा घेतला. सागर नाईक यांनी ‘महात्मा जोतीराव फुले आणि वैश्विकता’ या विषयावर महात्मा फुले यांच्या वैश्विक विचारांचे विवेचन केले. स्वप्नील तांबे यांनी ‘महात्मा जोतीराव फुले यांच्या विचारातील बंधुत्वभाव’ या विषयावर भाष्य करत समता, बंधुता आणि सामाजिक न्याय या मूल्यांचे महत्त्व अधोरेखित केले. या सत्राचे अध्यक्षस्थान प्रा. डॉ. बाळासाहेब केंदळे यांनी भूषविले.
यावेळी प्रागतिक इतिहास संस्थेची नवीन कार्यकारिणी जाहीर करण्यात आली. त्यामध्ये अध्यक्षपदी प्रा. डॉ. बाळासाहेब केंदळे, उपाध्यक्षपदी डॉ. प्रकाश सिरसट, सचिवपदी डॉ. कमलेश बेडसे, सहसचिवपदी डॉ. अजय अहिर, खजिनदारपदी डॉ. श्रीहरी थोरवत यांची निवड करण्यात आली. सदस्य म्हणून डॉ. उमेश बगाडे, डॉ. नारायण भोसले, डॉ. देवेंद्र इंगळे, डॉ. सुवर्णमाला म्हस्के, डॉ. सर्जेराव बनसोडे आणि डॉ. संतोष सुरडकर यांची निवड झाली.
समारोप सत्रात महाविद्यालयाचे प्राचार्य प्रा. डॉ. एकनाथ मुंढे यांनी महात्मा जोतीराव फुले यांच्या विचारांची आजच्या सामाजिक व शैक्षणिक संदर्भातील उपयुक्तता स्पष्ट केली. तसेच प्रागतिक इतिहास संस्थेच्या आगामी उपक्रमांना रयत शिक्षण संस्था व एस. एम. जोशी महाविद्यालयाकडून आवश्यक ते सहकार्य केले जाईल, अशी ग्वाही दिली.
या चर्चासत्रास महाराष्ट्रातील विविध भागांतील प्राध्यापक, संशोधक व अभ्यासक मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. त्यामध्ये डॉ. नारायण भोसले, प्रा. देवेंद्र इंगळे, प्रा. डॉ. जगदीश सोनवणे, डॉ. पृथ्वीराज तौर, पार्थ पोळके, कॉ. अण्णा सावंत, प्रा. संजय अहिवळे, डॉ. सर्जेराव बनसोडे, प्रा. रुपेश मडकर, प्रा. संजय जगताप, प्रा. अजित जाधव, प्रा. गजानन घोडके आणि प्रा. दीपक गायकवाड यांचा समावेश होता.
कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन डॉ. अजय अहिर आणि डॉ. सुवर्णमाला म्हस्के यांनी केले. डॉ. कमलेश बेडसे यांनी आभार मानले, तर चर्चासत्राचे समन्वयक म्हणून प्रा. डॉ. दिनकर मुरकुटे यांनी कार्य पाहिले.
